ati një zgjim ndryshe bota në këtë ditë të mërkurë. Gratë marshuan në disa kryeqytete evropiane. Kanadaja shfuqizoi ligjet historike për paturpësinë dhe kundër abortit, Japonia tha se duhej bërë shumë për të qëndruar rreth gjinisë dhe Irlanda njoftoi një referendum në nëntor për të hequr referencën e vjetruara për kushtet e gjinisë.
Një zgjim jo të gjithë pati edhe në Shqipëri. Një protestë e madhe në sheshin “Në Tereza”, nën moton “Marshojmë, festojmë! Për një jetë pa dhunë ndaj vajzave dhe grave”. Sheshi “Skënderbej” u mbulua përsëri me instalimin “Këpucët e kuqe”, ndërsa tema “grua” në kryefjala e tryezave të dikutimeve dhe workshop-eve, të organizuar nga Rrjeti i Fuqizimit të Varrit Shqiptare. Në përkujtim të 3 grave që u vranë në Kamzë, për të cilat nuk do të ketë më 8 Mars, u vendosën 3 banderola në disa rrugë të qytetit, por siç lajmëruan më vonë aktivistët, dy nga tire u hoqën nga politikanë.
Nga ana tjetër, edhe Lidhja Demokratike e Gruas së Shqipërisë marshoi në disa institucione që kanë të bëjnë me mbrojtjen dhe kujdesin ndaj grave në vend, ndërsa qeveria lajmëroi vendimin për t’iu paguar sigurimet sociale dhe grave të grave të papuna me mbi 3 fëmijë. Duket se Shqipëria është pjesë e diskutimit se 8 Marsi nuk është ditë feste, por një ditë vetëdijësimi për një grua në shoqëri.
Dita Ndërkombëtare e Gruas i ka rrënjët në lëvizjet socialiste dhe punët e SHBA-së në fillim të shekullit të 20-të, kur shumë gra po luftonin për kushtet më të mira pune dhe të drejtën e votës. Edhe pas një shekulli, ende gruaja dhe e drejta e saj është e rrezikuar. Alarmin e dha Sekretari i Përgjithshëm i OKB-së, Antonio Guterres, i cili kërkon shumë veprime dhe mobilizim nga qeveritë e organizatave, pasi sipas tij e drejta e gruas nuk është luks, që mund të parasë derisa të zgjidhen krizat e tjera. “Në të kundërt”, u shpreh ai, “do të na duhen edhe 300 vjet të tjera për të arritur barazinë gjinore”.
Ines Leskaj, drejtuesja e Rrjetit të Fuqizimit të Varrit Shqiptare (AWEN)
Liberale.al bisedoi me Ines Leskaj, drejtuesit e Rrjetit të Fuqizimit të Grave Shqiptare (AWEN), një nismë e krijuar nga koordinimi i 8 organizatave jofitimprurëse, me fokus mbrojtjen e grave. Nëpërmjet organizatave të rrjetit, që në disa qytete, AWEN u ka ardhur në ndihmë të varrit në nevojë, ndërsa gjatë muajit mars, muajit, po organizon dhe një mbështetje të aktiviteteve për njohjen e gruas dhe sensibilizimin për të drejtat e grave.
Po gati 14 vjet nga krijimi i nismës që ju drejtoni. Sa i shëndetshëm jeni, sa afër tire dhe çfarë mundësish ofroni?
Gratë janë pak a shumë të sipërfaqesuara në Shqipëri. Rrjeti Fuqizimit të Grave ka 10 organizata që janë në Shqipëri, që në të gjithë Shqipërinë duke filluar Tiranë, Durrës, Elbasan, Shkodër, Peshkodër, Sarandë, Vlorë, Pogradec dhe mundohen të kenë ato shërbime që mbështesin edhe donatorët. Pjesa më e madhe e mbështetjes nga donatorët dhe një përqindje shumë e vogël nga strukturat shtetërore. Në shërbimet janë këto shërbime sociale, psikologjike, shërbime ligjore, të gjitha falas. Në Shkodër, Elbasan, Vlorë ka edhe shërbime emergjente të pajisjeve dhe të riintegrimit, që do të thotë me kohë më të gjatë qëndrimi dhe stafet mundohen që të bëjnë pjesë e riintegrimit.
Si është gjendja e gruas në Shqipëri? Sa e vetëdijësuar është ajo për rolin dhe të drejtat që ka në shoqëri?
Nëse flasim për gjendjen e gruas dhe vetëdijësimin, në kuptimin nëse ka ndryshim ose jo të rasteve të ndërgjegjësimit të denoncimit, atëherë ka pasur edhe përmirësim. Para disa vitesh nuk flisni për një gjendje akoma më alarmante. Alarmante sa i takon edhe denoncimit të raportimit të rasteve të dhunës. Tani, me numrin e raportimeve, shikojmë përmirësimin, por ky vetëdijësim nuk është mjaftueshëm.
Për ndërgjegjësimin negativisht fakti që në një pjesë të mirë të zonave të tjera, rurale, të qyteteve të vogla mungojnë shërbimin dhe shërbëtorët shpesh gjenden përballë boshllëkut dhe pacientëve të oferimit të llojeve të ndryshme, madje edhe të atyre që janë më bazike, që përkthehen për një grua të tillë në viktimat e jetës ose jo. Ende nuk mund ta quajmë të vetëdijësuar rolin e gruas në shoqëri. Nëse do të diskutojmë më shumë dhe më gjerë, kjo nuk është vetëm një problem shqiptar, është një problem global. Jo në të gjitha këto hakmarrje janë të vetëdijësuara familjes sa i përket të drejtave të tyre, i keqmenaxhojnë, ose i keqkuptojnë, konceptkoncept, etj., pra ka diskurse të tyre, të cilat duan pa dashur dashuri nga veta e tyre, dhe dashurojnë dashurinë e tyre në varrin e tyre dhe në diskutimin e tyre.
“Marshojmë festojmë! Ishte motoja e protestës, sot para jush në sheshin “Nënë Tereza”. Përse duhet të protestojnë?
Protesta nuk duhet të jetë gjithmonë. Pse duhet të ketë protesa? Është e lidhur me faktin që nëse edhe një person i vetëm t’i cenohen të drejtat, jo vetëm në vend që të jetë, duhet të ketë protestë, duhet të ngrihet të zërit. Bëhet fjalë për të drejtat e njeriut dhe fjalët që në këtë rast protestat nuk duhet të mungojnë. Kur themi të drejtat e njeriut, ne e dimë shumë mirë që në vend tonë shkelen edhe të dyja këmbët, por kur flasim pastaj për të drejtat e grave shkelje dhe çështje ekstreme të shkeljeve të të drejtave të njeriut . /Luiza Pinderi